Ngày 04/3/2010, tại 6 điểm trường thi trên địa bàn Thị xã Hương Thủy (TT Huế), 404 thí sinh tiểu học của Thị xã đã hoàn thành vòng thi thứ 25 - cuộc thi giải toán qua mạng. Mặc dù đây đã là lần thi thứ 2 mang tầm cỡ cấp quận / huyện, nhưng nó vẫn đem lại cho thí sinh, phụ huynh và thầy cô giáo những cung bậc cảm xúc khó tả. Do ảnh hưởng của thời tiết nóng nực khó chịu, nhiều chiếc bàn phím không những bị thấm ướt mồ hồi mà còn hứng đầy những giọt nước mắt hồn nhiên của bao game - toán thủ nhỏ tuổi. Chỉ có những thầy cô, phụ huynh trực tiếp chứng kiến thí sinh dự thi mới thấu hiểu sự khốc liệt của chặng đua vòng 25, cuộc thi giải toán qua mạng do Bộ GD&ĐT tổ chức.

Mẹ ơi, con đã đọc đề nhưng,...

"Em ơi, đọc đề lại lần nữa đi em, bình tĩnh, thầy biết sức của em có thể giải được bài này mà, cố gắng lên em,...". Những lời động viên nhẹ nhàng này được một giám khảo vỗ nhẹ vào vai của thí sinh HTT, lớp 2/3 trường TH Số 1 Thủy Châu, thị xã Hương Thủy, TT Huế. Càng ngày em càng khóc tức tưởi, toàn thân thấm đẫm mồ hôi. Hàng chục cặp mắt đổ dồn về HTT bày tỏ sự cảm thông sâu sắc với HTT nhưng chẳng giúp gì được. Dạng toán này rõ ràng T chưa một lần gặp nó nhưng tại sao nó lại xuất hiện ở chặng đường duy nhất của thỏ tìm đến củ cà rốt ? Có một lời đề nghị khác “Giải không được thì em enter đi kẻo hết thời gian, em thử tìm đường khác mà đi”. “Dạ thưa thầy, hết đường rồi, enter là thua, hu hu hu,…” – trả lời trong sự tuyệt vọng. Bàn tay tài hoa của T đã hàng trăm lần gõ vào phím enter nộp bài rồi thét lên trong niềm vui sướng hạnh phúc vì “Chúc mừng bạn đã hoàn thành xuất sắc bài thi”. Nhưng lần này, cũng đôi bàn tay ấy, HTT lại  không dám gõ vào phím enter, bởi lẽ HTT hiểu rất rõ, nếu enter lúc này đồng nghĩa với điểm số 0/100 và một câu thông báo mà chẳng ai muốn nhận “Bạn chưa giúp được thỏ tìm thấy cà rốt”. Thay vì gõ phím enter thì HTT lại đập mạnh nhiều nhát vào chiếc bàn gỗ tội nghiệp. Những tiếng khóc thảng thốt vượt ra ngoài phòng thi, đến tai của các bậc phụ huynh, mẹ của HTT đau nhói cả tim mình vừa thương, vừa giận con. Thương con vì biết HTT là đứa con ngoan, có ý thức và rất say mê trong việc giải toán @, nhưng cũng giận con vì sao lại không kiềm chế được bản thân, thiếu bản lĩnh, làm ảnh hưởng đến các thí sinh khác trong phòng thi. “Con ơi, đọc đề lại đi con, bình tĩnh, cố lên, đừng khóc,…” – Từ khe cửa sổ hẹp ngoài phòng thi, mẹ của HTT cố kìm nén cảm xúc để thuyết phục, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho con. HTT như vỡ òa, “Mẹ ơi, con đã đọc đề rồi nhưng giải không được, giải không được, hu hu hu,…”. Cả ba giám thị hết lời động viên nhưng chẳng ăn thua gì, HTT vẫn ấm ức, gào khóc trong nỗi niềm vô vọng. Thấy vậy, tôi, với tư cách là Phó Chủ tịch Hội đồng coi thi giải toán @ cấp thị xã bàn với các giám thị cho phép cô giáo chủ nhiệm và mẹ của HTT vào phòng thi để động viên. Cô giáo chủ nhiệm nghiêm giọng, “em đọc đề lại đi, nếu giải không ra, em enter để qua bài khác, đừng làm ảnh hưởng đến các bạn khác”. HTT van xin, “nhưng cô ơi, enter là thua, enter là thua, cả 3 đường đều hóa đá hết rồi cô ơi”. Mẹ của HTT đã nghiêm giọng quyết định, “con cứ enter đi, mẹ chịu trách nhiệm, con đừng làm ảnh hưởng đến thầy cô và các bạn khác trong phòng thi, con còn 1 bài thi nữa cơ mà”.

Cần rèn luyện bản lĩnh cho các game – toán thủ nhí

Theo thống kê của tôi, cả 6 điểm trường đều có các game – toán thủ nhí bật khóc tức tưởi. Đó cũng là những diễn biến tâm lí hết sức bình thường. Tuy nhiên, các nhà trường cần lưu ý rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh, rèn luyện kĩ năng diễn thuyết trước đám đông, kĩ năng ứng xử với các tình huống. Trong sân chơi giải toán @ này, mặc dù thí sinh đã vượt qua 24 vòng thi nhưng tham gia sân chơi này ở đẳng cấp thị xã thì quả thật có nhiều sức ép về mặt tâm sinh lí. Phụ huynh và các giáo viên chủ nhiệm cần rèn luyện bản lĩnh cho các game – toán thủ nhí, đó là cho các em tham gia nhiều hoạt động mang tính tập thể, trang bị cho các em những kĩ năng ứng xử các tình huống cụ thể trong giải toán @, dạy cho các em biết cách chấp nhận thực tế, vượt lên hoàn cảnh. Đặc biệt, người lớn đừng bao giờ “giao nhiệm vụ” con phải đạt giải trong kì thi này,…

Suy nghĩ về một phép đo

Sân chơi giải toán @ đã được đánh giá là sân chơi trí tuệ, góp phần rèn luyện kĩ năng giải toán, lòng yêu thích môn toán và góp phần rèn luyện kĩ năng sử dụng CNTT trong học tập của học sinh. Rõ ràng sân chơi này mang lại nhiều lợi ích, hiệu quả rõ ràng. Vấn đề tôi nêu dưới đây là phép đo của sân chơi này dẫn đến hai diễn biến tâm lí rất khác nhau. Thí sinh đạt tối đa 300 điểm, ngoài niềm vui chiến thắng, thí sinh này vẫn cảm thấy mình may mắn. Động cơ để thí sinh này là luôn cố gắng, tập trung toàn tâm toàn ý để giải được tối đa điểm và phải phấn đấu thời gian càng ngắn càng tốt. Thí sinh chưa vượt qua vòng thi, ngoài cảm giác thất vọng, thí sinh còn nhận thấy có cả yếu tố khách quan như sự cố đường truyền, lỗi mạng, đề ra vượt quá sức, vượt quá chương trình học,… Cũng thí sinh ấy, cũng vòng thi ấy (đề cơ bản như nhau) nhưng khi giải lần thứ 2 có thể được 290/300 điểm nhưng khi giải lại, có thể chỉ đạt dưới 100/300 điểm. Liệu phép đo này có mang đến niềm tin về sức lực của thí sinh ? Thiết nghĩ, những bài thi đua xe, nếu giải được bài nào, BTC nên tính điểm bài đó, đừng để điểm số chênh lệch đến 100 điểm.

Sân chơi giải toán @ này đã được triển khai rộng khắp trên toàn quốc, nếu biết sử dụng nó làm phương tiện học tập thì nó sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Sân chơi này chắc chắn sẽ tiếp tục đón nhận sự đồng tình của thiếu nhi, các giáo viên và các bậc phụ huynh trong cả nước. Đối với các game – toán thủ nhí như HTT, đây là một kỉ niệm đẹp khó quên, chắc hẳn ở cuộc thi sang năm, HTT sẽ chạy ra khỏi phòng thi và khoe với mẹ và thầy cô “con đã thắng rồi”.

Ths. Nguyễn Văn Cần - Tổ trưởng Chuyên môn Phòng GD&ĐT Hương Thủy